Türkiye'de casting süreci hem geniş bir yetenek havuzuna sahip hem de doğru yönetilmediğinde ciddi zaman kaybına yol açabilen bir aşamadır. Casting'in nasıl işlediğini, ne kadar sürdüğünü ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini açıklıyoruz.
Casting ajansları ve serbest oyuncular
İstanbul'da birkaç köklü casting ajansı vardır. Bu ajanslar hem profesyonel oyuncular hem de "gerçek insan" profili için geniş veritabanlarına sahiptir. Reklam filmlerinde oyuncu taleplerinin büyük çoğunluğu bu ajanslar üzerinden karşılanır. Ajans komisyonu genellikle oyuncu yevmiyesinin %10–20'sidir.
Serbest oyuncular (castingdirekt.com gibi platformlar ya da sosyal medya üzerinden bulunanlar) daha düşük maliyetlidir ama kontrat ve usage fee yönetimi daha fazla dikkat ister.
Casting süreci nasıl işler?
- Casting brief: Prodüksiyon şirketi ya da yönetmen casting ajansına detaylı bir brief iletir. Yaş aralığı, fiziksel özellikler, karakter tipi, ön deneyim beklentisi, sahne özeti.
- Ön seleksiyon: Ajans profil fotoğrafları ve kısa videolar gönderir. Prodüksiyon ekibi ilk ezelemeyi yapar.
- Casting günü: Seçilen adaylar ajans ya da prodüksiyon ofisinde sahneleri okur/oynar. Kamera önünde kısa klip çekilir. Bu kliplerin bir kısmı markaya sunulur.
- Marka onayı: Final oyuncu ya da oyuncuların belirlenmesi için markanın onayı alınır. Bu tur zaman zaman tekrar çağrı ve ek kaset gerektirir.
- Kontrat ve usage fee: Onaylı oyuncularla kontrat imzalanır. Kullanım hakkı (yayın kanalı, süre, coğrafya) bu aşamada netleştirilir.
Ne kadar sürer?
Standart bir casting süreci 1–2 hafta alır. Ancak şu durumlar süreyi uzatır:
- Çok spesifik fiziksel özellik ya da nadir yetenek aranıyorsa
- Marka onay zinciri uzunsa
- Yabancı oyuncu ya da çocuk oyuncu kullanılacaksa (ek yasal gereklilikler var)
- Birden fazla rol için eş zamanlı casting yapılıyorsa
Acele projelerde casting 3–4 günde tamamlanabilir, ama bu hem ajans hem ekip üzerinde baskı yaratır ve çeşitlilik azalır.
Çocuk oyuncular
Türkiye'de 18 yaş altı oyuncuların çalışması için ebeveyn onayı ve çekim süresi kısıtlamaları geçerlidir. Okul döneminde çekim saatleri sınırlandırılmıştır. Ayrıca setde bir veli ya da sorumlu yetişkinin bulunması yasal zorunluluktur. Bu detaylar önceden planlanmazsa çekim gününde ciddi sorun çıkabilir.
Usage fee: gözden kaçan maliyet
Türkiye'deki oyuncular için usage fee (yayın hakkı) her platform ve coğrafya için ayrıca müzakere edilir. TV'de 6 ay, dijitalde 1 yıl, uluslararası yayın, sosyal medya kullanımı — bunların her biri farklı ücret gerektirebilir. Bütçenize casting yevmiyesinin yanı sıra usage fee'yi de dahil etmeyi unutmayın.