Türkiye'de drone çekimi yapmak, birçok ülkeden farklı olarak oldukça katmanlı bir yasal süreç gerektiriyor. Prodüksiyonunuzda hava görüntüsü varsa, bu adımları es geçmek projeyi ciddi riske atabilir. İzinsiz çekim hem ekipmanın müsaderesine hem cezaya hem de projenin durdurulmasına yol açabilir.
Temel mevzuat
Türkiye'de insansız hava aracı (İHA/drone) kullanımını düzenleyen temel mevzuat, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yönetilen İHA Yönetmeliği'dir. Bu yönetmelik hem hobi kullanımını hem ticari kullanımı kapsar. Reklam ve tanıtım amaçlı çekimler ticari kullanım sınıfındadır.
Operatör sertifikası
Ticari drone çekimi yapabilmek için operatörün SHGM onaylı İHA pilotu sertifikasına sahip olması gerekir. Sertifika sınıfları droneın ağırlığına ve operasyon tipine göre farklılık gösterir. Sertifika sahibi olmayan biriyle çalışmak hem yasadışıdır hem de sigorta kapsamı dışında bırakır.
Uçuş izni: kim nereden alıyor?
İzin süreci lokasyona göre değişir. İstanbul için Türkiye'nin en karmaşık drone izin yapısı geçerlidir çünkü şehir hem yoğun hava trafiği hem askeri alan hem tarihi sit alanları açısından kısıtlı bölgelerle doludur.
- Genel ticari çekim: SHGM'nin dijital sistemi üzerinden başvuru yapılır. Minimum 3–5 iş günü sürer.
- Tarihi alanlar: (Sultanahmet, Topkapı, Boğaz gibi) Kültür ve Turizm Bakanlığı onayı + SHGM izni. Süreç 2–3 haftaya uzayabilir.
- Hava sahası kısıtlı bölgeler: (havalimanı yakını, askeri tesis) Hava Kuvvetleri Komutanlığı koordinasyonu gerekir. Bazı bölgelerde izin hiç verilmez.
- Sahil ve deniz alanları: Kıyı Emniyeti ve Sahil Güvenlik koordinasyonu.
Sigorta zorunluluğu
Ticari drone operasyonları için üçüncü şahıs sorumluluk sigortası zorunludur. Minimum teminat miktarı uçuş ağırlığına göre değişir. İzin başvurusunda sigorta poliçesi talep edilir.
Pratik tavsiyeler
- Drone çekimi içeren bir prodüksiyon planlarken en az 3 hafta önceden izin sürecini başlatın.
- İstanbul merkezi ve tarihi yarımada için 4–6 hafta öngörün.
- Çekim günü izin belgesinin basılı kopyasını sahada bulundurun.
- Hava koşulları nedeniyle çekim iptal olursa izin yeni tarihe uzatılabilir — ama bu süreç de zaman alır.
- Yabancı yapımlar için ek olarak Kültür Bakanlığı'nın yabancı yapım izni gerekebilir.
İzinsiz çekimin riski
İstanbul'da izinsiz drone çekimleri düzenli olarak tespit ediliyor. Müsadere, idari para cezası ve prodüksiyonun anında durdurulması söz konusu olabilir. "Birkaç dakikalık çekimdi, fark edilmez" düşüncesi Türkiye'de artık geçerli değil — özellikle İstanbul Boğazı, havalimanı koridoru ve tarihi alanlar aktif denetim altında.