Türkiye'de çekim izni süreci, yabancı ekipler için de yerel prodüksiyoncular için de bazen kafakarıştırıcı olabilir. Hangi lokasyonda hangi izin gerekiyor, kim veriyor, ne kadar süruyor? Bu soruların cevaplarını bir arada bulmak için yazıyoruz.
İzin türleri
Belediye izni
Kamusal alanda — sokak, meydan, park, köprü — çekim yapılacaksa ilgili belediyeden izin alınması gerekir. İstanbul'da ilçe belediyesi yetkilidir; bir çekim birden fazla ilçe sınırına giriyorsa her birinden ayrı izin istenebilir. Başvuru kanalları belediyeye göre değişir: bir kısmı online, bir kısmı şahsen başvuru ister. Süreç 3–10 iş günü arasında tamamlanır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı izni
Müze, tarihi alan, arkeolojik sit, milli park gibi koruma altındaki alanlarda çekim için bu bakanlığın onayı şarttır. Başvuruda çekim senaryosu, ekip listesi, kullanılacak ekipman ve sigorta poliçesi talep edilir. Süreç genellikle 2–4 haftadır; uzun olabileceği için planlamada erken başvuru kritiktir.
Özel mülk izni
Özel alışveriş merkezi, otel, restoran, ofis binası gibi mülklerde çekim için doğrudan mülk sahibi ya da yönetim şirketiyle anlaşma yapılır. Bu genellikle kira sözleşmesi ya da kullanım anlaşması şeklinde olur. Bazı büyük AVM'lerin standart çekim tarifeleri vardır.
Yabancı yapım izni
Yabancı yapımlar için Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ayrı bir yabancı film çekimi onayı süreci işler. Bu izin, başka izinlerin alınabilmesi için ön koşul niteliğindedir. Başvuruda yapım şirketinin yasal bilgileri, proje özeti ve çekim planı gerekmektedir.
Trafik ve yol kapatma izni
Araç takibi, yol üzerinde oyuncu ya da ekip çalışması, trafik yönlendirmesi gerektiren sahneler için Emniyet Müdürlüğü veya ilgili trafik birimi ile koordinasyon şarttır. Çekim sırasında trafik polisinin sahada bulunması da istenebilir; bu maliyet bütçeye dahil edilmelidir.
Zamanlama rehberi
- Basit belediye izni (açık alan, kalabalık olmayan): 3–5 iş günü
- İstanbul merkezi ve yoğun lokasyonlar: 1–2 hafta
- Tarihi alan veya Kültür Bakanlığı: 2–4 hafta
- Yabancı yapım izni: 3–6 hafta
- Drone içeren çekim: buna ek SHGM izni + yukarıdaki süreler
İzin süreci için pratik notlar
- Her izin başvurusu için resmi Türkçe dilekçe ve bazen noter onaylı belge talep edilebilir.
- Bazı lokasyonlar Türk yapımcı şirketiyle ortaklık şartı koyabilir.
- İzin bedeli lokasyona ve kullanım süresine göre değişir; bazı tarihi alanlar yüksek ücret talep eder.
- İzin alınan lokasyonda çekim gününde izin belgesinin orijinal kopyası sahada bulunmalıdır.
Türkiye'de prodüksiyon yapan ekiplerin büyük çoğunluğu izin süreçlerini yerel bir line producer ya da prodüksiyon şirketi aracılığıyla yürütür. Bu hem hız hem doğruluk açısından en güvenilir yoldur.